Futsal Teorisi – Üçüncü Kısım

Sevgili Fatih Kale’nin @futsalbakanligi instagram adresinde paylaştığı futsal yazılarını yayınlamayı sürdürüyoruz. Futsal ile ilgilenen herkesin bu instagram hesabını takip etmesini tavsiye ediyoruz.
.

.
Kavram 21 – ANTRENMAN MÜHENDİSLİĞİ

Arkadaşlar, malum hangi spor dalı olursa olsun , performanslar o kadar yükseldi ki, insan vücudunun sınırlarını zorlayan , bazen insan üstü gibi görünen performanslara şahit oluyoruz.
.
Can Bartu’nun aynı gün Dolmabahçe’de Beşiktaş maçında 2 gol atıp , oradan Spor Sergi Sarayı’na gidip Galatasaray basketbol maçına çıktığı devirler kapandı.
.
Bilimsel antrenman metodolojileri olmadan üst seviyede rekabetçi olmak artık imkansız.
.
Fotoğrafta, Bakanlışımızın hazırladığı bir Futsal antrenman kesitini göreceksiniz.
Bu kesitlerin analizleri şu acıdan önemlidir:
1. Planladığımız antrenmanı uygulayabildik mi?
2. Oyuncular istediğimiz performansı verdi mi?
3. Antrenman programında yükleme/hafifletme yapılmalı mı?
.
Malum, optimum performansa ulaşılmayan, hatta antrenman planının tam uygulanmadığı pek çok antrenmandan sonra bile “bugün çok iyi çalıştık ” denilir. Bu bir “ALGI YANILMASIDIR”, ve gelişimi engeller.

Kavram 22 – İÇERİK ODAKLI ANTRENMAN PLANI
.
Kıta sampiyonu bir milli takım ,federasyonunuzdan acil antrenman maçı istiyor. Takımı toplayıp hazırlamanız için 10 gününüz var deniyor…
Veya
Uluslararası bir turnuvadan 2 ay önce hocası kovulan bir milli takımın başına geçiyorsunuz. Ve gurubun en zayıf takımısınız.
Veya
Normal şartlardasınız, fakat takımınıza yeni sezondan önce, farklı şablonlar vermek istiyorsunuz…
.
Arkadaşlar,
Böyle kısıtlı sürelerde belli bir konuda ilerleme göstermek mecburiyetinde kalınırsa, çok kafa yorarak detaylı bir antrenman programı düzenlenmelidir.

Aşağıda “bir haftalık” bir plan var.
.
Konu: takımınızdan daha üst seviyedeki bir rakibe karşı, topsuz oyunda maçın temposunu kontrol edebilme çalışması.
.
Prensip : planlanan mikro periyotlarda ve durumlarda, alan savunmasından prese, presten alan savunmasına ani geçişlerle oyunun temposunu kontrol ederek rakibin oyun planını zayıflatmak.
.
Anahtar : Defansif taktikler arası geçişler
1. Gün
sabah/Defansif geçişlerin sahada tanımlanması
akşam/Geçişlerin aralıkları, süresi ve hızı çalışması
2. Gün
sabah/Bireysel ve küçük gurup presleri
akşam/3 oyuncu alan +1 oyuncu ile pres taktikleri
3. Gün
sabah/Kaleci antrenmanı (oyuncular dinlenmede)
akşam/takım presinde taktiksel pozisyon alma
4. Gün
sabah/video analizi
akşam/pres taktiklerinden alan savunmasına gecişler
5. Gün
sabah/defansif geçişler (tekrar)
aksam/uygulama MAÇI (olabilecek en güçlü rakip ile)
6. Gün
sabah/rejenerasyon
akşam/ video/ uygulama maçı analiz
7. Gün
sabah/ tatil
akşam/ sahada uygulama düzeltme çalışması

Kavram 23 – ANTREMAN İHTİYAÇLARI
.
İsmi büyük futbol kulüplerimizin internet sayfalarında hemen hergün gördüğümüz antrenman “havadisleri”, hem komik hem trajik.
.
***Bugün, takımımız, düz koşu ile başladığı antrenmana 5e2 top kapma çalışması ile devam etti. Basına kapalı yapılan taktik çalışmanın ardından , antenman çift kale maçla tamamlandı.***
.
Arkadaslar,
Futsal, futbolvari sistemlerle antrene edilemez. Bu imkansızdır. Futsal’ın Fizyolojisi, felsefesi ve antrenman ihtiyaçları futboldan çok farklıdır.
.
FUTSAL’ı ülkemizde geliştirmek istiyorsak, vücuttan önce kafalarımızı geliştirip, yaş/cinsiyet/seviye unsurlarını dikkate alan, sıklığı/süresi/şiddeti/yoğunluğu/stresi bilimsel olarak hazırlanan, kompleks ve etkin antrenman programları yaratarak işe başlamalıyız.
.
Kopyalanan şey dünyanın en iyi antrenmanı olsa bile, “Kopyala Yapıştır” ol-mu-yor.
.
Kavram 24 – SPORTİF GELİŞIMDE SÜREKLİLİK FAYDASI
.
Sportif gelişim , sürekliliğin olması gereken bir kavramdır. Belli bir konuda maksimuma gelmek diye bir şey yoktur sporda. Her zaman gelişime açık bir eksik vardır muhakkak.

Örneğin; HIZ olarak kişisel maksimumunuza ulaşsanız bile, HIZ DAYANIKLILIĞI’nızı gelişebilirsiniz. Maksimal HIZ DAYANIKLILIĞI’nıza ulaşsanız bile, HIZLANMA konusunda çalışırsınız. Daha sonra HIZLANMA İVMESİ, İVMENİN SÜRDÜRÜLEBİLİRLİĞİ , OPTİMUM HIZDA YÖN DEĞİŞİKLİKLERİ gibi pek çok konuda çalışılması gerekecektir.
.
Yukarıdaki örnek “bireysel ve sadece teknik” olduğu için aslında çok sade bir temadır.
Takım sporlarına gelince … karmaşık, sonu olmayan bir gelişim evreniyle karşılaşırsınız.
Teknik, Taktik, Fiziksel, Psikolojik,
öğrenmeniz gereken o kadar çok şey,
bilinmesi gereken o kadar çok detay,
yapmanız gereken o kadar çok antrenman vardır ki…
Dipsiz bir kuyu gibidir sportif gelişim.
.
Neyseki her problemin bir çözümü bulunur. Sportif gelişimde çözüm: “GÜNLÜK KAZANIMLAR’ın SÜREKLİLİĞİ”dir.
.

.
Siz veya takımınız, “her gün” sadece %1 gelişim gösterecek bir çalışma yaparsanız, 365 gün içinde %37.78 ilerlemiş olursunuz. Bu çok büyük bir farktır.
.
İlk örnekteki HIZ konusunda dönelim…
Elbette 20 metreyi 3.00 saniyede koşan bir Futsal oyuncusu, 1 yıl sonra %37.78 gelişip, bu mesafeyi 1.87 saniyede koşamaz (100 metre dünya rekorunu kırması olurdu bu). Burada bahsedilen , GENEL MÂNÂDA gelişimdir. Sizin, topla, takımınızla, stratejinizle, ilişkilerinizle, taktiklerle, fiziksel ve mental olarak büyümenizdir .
.
Can alıcı nokta :
Antrenmanı herkes yapabilir.
Bu “gelişeceksiniz” garantisi vermez.
.
Antrenman, bilimsel (planlı ve sonuçları ölçülebilir), bilinçli (eksiklerinizi itiraf ederek) ve sürekli (devamlılığı olan) yapılmalıdır .
.
Kavram 25 – ÇEVRESEL GÖRÜŞ
.
Beyin en tembel organımızdır ve her firsatta enerji tasarrufu yapmak ister. Bu nedenle beyinimiz, sadece gözün odaklandığı şeylerle ilgilenir. Etraf ile ilgilenmez. Bu günlük hayatta iyi, FUTSAL’da kötü bir durumdur.
.
Gözbebekleri neye odaklamışsa onu net görür. Gözün odaklanmadığı açılar 3 boyutlu olmaktan çıkar ve 2 boyut olarak net olmadan sezgilenir.
.
Olimpiyatlarda 100 metre finalinde eğer altın madalya aldıysanız , start’tan sonraki 9-10 saniyede görebileceğiniz tek şey, kulvarınızın beyaz çizgileridir. Hemen yanınızdaki kulvarda koşan kişi sizinle aynı hizada ise onu göremezsiniz. Yan kulvardaki atlet sizden 1 metre öndeyse, onu ancak renk olarak ve iki boyutlu olarak algılarsınız. Eğer sizden 5 metre öndeyse, ancak o zaman 3 boyutlu olarak görebilirsiniz.
.
Yani görüş ikiye ayrılır
1. Merkez görüş (odaklanan açı)
2. Çevresel Görüş (odak dışındaki nesneler)
.
FUTSAL’ın en ilginç yönlerinden biri, Çevresel Görüş’ün (PERIPHERAL VISION) çok yoğun olarak kullanılmasıdır.
.
Futsal ile Hentbol sahaları (bazı saha çizgileri hariç) aynıdır. Ancak Hentbolde top, rakip oyuncular, kale ve takım arkadaşınız çoğunlukla “merkez görüş” açınızdadır.
.

.
FUTSAL’da ise durum çok karışıktır.
Resimde görülen siyah şortlu oyuncu, pozisyon gereği , sadece topu ve önündeki rakibin dizden aşağısını görmektedir. Rakibin ayağının kendi soluna adım attığını gördüğünden, doğal olarak topu kendi sağına çekmek ve oradan ilerlemek isteyecektir. Ancak bunu yaptığı anda , sağından gelen oyuncuyla çarpışacak ve muhtemelen top karambolde rakibe geçecektir.
.
Bu pozisyonu gören seyirciler “her topu kaptırıyor be…” derken, tv spikeri “top kontrolü zayıf” der. Oysa bir Futsal antrenörü “çevresel görüşü çalışmamız lâzim” diyecektir.
.
Bu örnek hücumla ilgiliydi.
Ancak çevresel görüş en çok savunma yaparken (özellikle alan savunmasında) kullanılır.
Hem oyuncular , hem de kaleciler için can alıcı bir temadır.
Ayrıca ” Başını kaldır” diye bağırmakla düzelmez.
Düşünmeden uygulamak için “alışkanlık haline getirilmelidir ve neyse ki antrene edilebilir bir olgudur. Bunu başaran oyuncuların doğru karar verebilme oranı çok yüksektir .

Kavram 26 – KENDİ ALANINDA 1~10MT’den TAÇ VURUŞU
.

.
Rakip, bize tam saha pres uygularken, kendi yarı alanımızın ,kalemize yakın bölgesinden TAÇ VURUŞU kullanacaksak, nümerik avantaj elde edip baskıyı kırmak için uygulanacak taktik şöyledir:
.
1. KALECİMİZ , (yeşil ‘le gösterilen) kale alanının uzak noktasında konuşlanır
2. ANCHOR oyuncu (ANCHOR: atakta, savunma güvenliğini düşünerek pozisyon alan oyuncunumuz) önce topa doğru koşu yapar ve top ister.
3. Rakip (mor ile gösterilen)ANCHOR’umuzu takibe alınca, ANCHOR kenardaki top ile rakip arasında pozisyon alarak rakibi bloke eder.
4. Rakip bloke edilirken, taç vuruşunu kullanan oyuncu topu kaleciye pas verir.
5. Bu anda baskı, anlık olarak hafifler, ve duruma göre Kaleci topu rakip sahaya, ya PİVO veya ileri koşu yapan bir ALA’ya atar. Ya da, Kaleci topu kenar çizgilerinden kendi sahasına geri koşup top isteyen oyuncuya verir.
.
Dip not:
Bakanlığımız TAÇ VURUŞU tabiri yerine KENAR VURUŞU (Side Kick) tabirini tercih etsede, TFF’nin tercüme ettiği Resmi FUTSAL OYUN KURALLARI “Taç Vuruşu” dediği için bu tabiri kullanıyoruz.
.
Kavram 27 – OLASILIK PERSPEKTİFİ ve GELİŞİM
.
Takımınız Futsal Şampiyonasına hazırlanıyor. Sizden daha düşük seviyede olduğunu bildiğiniz bir takımla hazırlık maçı yapiyorsunuz. Ama maçta herşey ters gidiyor.
.
En iyi oyuncularınız kayıp düşüyorlar. Şutlarınız bir iki santim farkla kaleyi bulmuyor. Rakibin şutları savunmanıza çarpıp, kalecinizi kontrpiyede bırakarak gol oluyor. Pas/mobilite bağlantılarınız çalışmıyor….Maç olumsuz bitiyor.
.
Bu durumda ne yaparsınız?
1. Oyunculara yüklenip , antrenman planınızı sil baştan yapılandırırsınız.
2. Birinin nazarı değdiğine inanıp totem yaparsınız.
3. Rakibe gıcık olmaya başlarsınız.
4. Rakipten bir antrenman maçı daha talep edersiniz.
.
UZUN VADEDE ***ŞANS UNSURLARI ve TESADÜFLER*** GEÇERSİZ KALIRLAR
.
Bu nedenle, özellikle uluslar arasıhazırlık maçları (mümkün olduğunca aynı oyuncu gurubunuz ile), dönemsel olarak aynı rakiple tekrarlanmalıdır.
.
Yeni yapılandırmaya başladığımız bir milli takımında, Kıta şampiyonu ülkeden hazırlık maçı talep ettik.
.
Birinci yıl DEFANSİF KURGU çalışıp oynadık. 5:0 yenildik , fakat defansif zaaflarımızı gördük.
.
İkinci yıl , ilk maçtaki defans zaaflarımızı düzeltip defanstan hücuma geçiş ve hücum çalıştık, bu defa 3 :1 yenildik.
.
Üçüncü yıl, defansımız oturmuş, hücum alternatiflerimiz artmıştı. Bu sefer, oyunun temposunu bizim kontrol edebilmemiz için stratejiler çalışıp gittik. Maçın iki yarısında farklı sistemler denemek istedik.
.
İlk yarıda oyun planından taviz vermedik, ve gol atamadan 5 gol yedik. İkinci yarı, daha önce planladığımız 2.sistemi uyguladık , gol yemeden 3 gol attık. Bu üç maç, üç yıl içinde nereden nereye geldiğimizi bize gösterdi. Bir kıta şampiyonuna karşı, 20 dakikalık bir devrede 3:0 üstünlük sağlamak, 3 yıllık çalısma sonucudur.
.
Bu uzun vadeli hazırlıkta , sonuçlardan bağımsız, maçta oyuncu performansları, oyuncuların sisteme uygunluğu , stratejiler ve bu stratejileri sahaya yansıtan taktiklerimizin uygulanabilirliği ölçülmüştür.
.
Gördüğünüz gibi , GELİŞİM ancak, OLASILIK PERSPEKTİFİ’nden bağımsız, PLANLI GELİŞİM STRATEJİSİ ile mümkündür

Kavram 28 – BASKI ALTINDA KALECİ TOP DAĞITIMI
.
Son dünya kupası öncesine kadar, rakip tam saha pres uygularken, kaleciler (geriden oyun kurma ihtimali olmayan durumlarda) topu doğrudan PIVO’ya atar ve 2 sağ sol ALA’dan en az biri PIVO’ya asist koşusu ile hücuma katılırdı.
.
Son şampiyonada başlayan, aslında çok basit (neden daha önce düşünülmemiş denecek kadar basit) bir uygulama görüyoruz.
.

.
1. PİVO rakip penaltı noktasına (6mt)yakın bir bölgede top ister.
2. Aynı anda, ALA önce kendi kalecilerine doğru bir şaşırtma koşusu yapar. (rakiplerin pres yaptığını unutmayalım)
3. PİVO bu anda sağına veya soluna bir koşu yaparak ve kendini marke eden rakibi kenara çekerek orta ve diğer kenar alanı boşaltır.
4. PİVO nun boşalttığı tarafa ALA’lardan biri koşu yapar ve kaleci topu ALA’ya atar.
.
Dikkat edilecek hususlar:
1. Sağdaki ALA’nın sola, soldaki ALA’nın sağa koşması, kendini marke eden rakibi daha rahat arkasında bırakmasını sağlar. Ancak bu hareket iyi bir koordinasyon, ve mesafelerin iyi ayarlanması gerekir. Daha kolay olanı, sağdaki ALA’nın sağ, soldaki ALA’nın sol koridora koşmasıdır. Fakat bu koşuda öne çıkan faktör sürat ve koşuya başlama anıdır.
İyi yapılmazsa, rakibi arkanıza alıp topu kontrol etmek mümkün olmaz ve kaleciminizin attığı top dışarı çıkıp rakibe geçer.
2. PİVO ve 2 ALA kalecinin 4 saniye süresi olduğunun bilincinde olmalı ve taktiği uygulamaya tereddüt etmeden başlamalıdır.
3. Eğer 2 ALA pivotun boşalttığı alana hücum edemezlerse, kaleci son çare topu PIVO’ya atar ve ALA asist koşusu yapar.
.
Bazen BASİT gibi görünün çözümler, gerçekten de en etkili çözümlerdir…
.
Bunları da ilk FUTSAL BAKANLIĞI’ndan duymuş olun..